ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ ՀՐԱԶԴԱՆՈՒՄ - 2011թ.


 

ՆԿԱՐՆԵՐ



CSS Gallery:
Could not find folder /home/httpd/vhosts/iravunk.com/subdomains/old/httpdocs/images/stories/hrazdan

 

ՏԵՍԱՖԻԼՄ


 

ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ՚ ՀՐԱԶԴԱՆՈՒՄ


ՙԻրավունք՚ թերթը 20-ամյակը լրանալուց հետո դեռ շարունակում է մարզամշակութային մեկնարկը Հայաստանի տարբեր քաղաքներում եւ գյուղերում: Սեպտեմբերի 11-ին ՙԻրավունքը՚ Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում էր: Օրը համընկավ նաեւ Սուրբ խաչի տոնին:

 

ՊԵՏՔ Է ԴԱՌՆԱՆՔ ԱՇԽԱՐՀԻ ԱՄԵՆԱԼԱՎ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

Ինչպես ՙԻրավունք՚ թերթի խմբագրական խորհրդի նախագահ ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆԸ նշեց երեկոյան տեղի ունեցած համերգային ծրագրի բացմանը. ՙԱյսօր եւս մեկ տոն կա, դա ՙԻրավունք՚ թերթի 2000-րդ համարի լույսընծայման տոնն է: 2000 համար տպագրել, դա նշանակում է 2000 գիշեր, 2000 անգամ ստեղծագործական միտք՚:

Նա անդրադարձավ նաեւ ՀՀ անկախության 20-ամյակին. ՙԱյն ժողովուրդը, որը հաղթեց պատերազմում, այսօր ապրում է անկախ երկրում: Մենք ապրում ենք հայի երկրում եւ պետք է հզոր զգանք մեզ մեր երկրում: Հիշե°ք, որ ոչ մի բան միանգամից չի լինում, բայց եւ սեփական պետություն ունենալը տրված չէ ամեն ազգի: Իսկ մեր ազգը հազարամյակների պայքարի արդյունքում կարողացավ վերագտնել մեր պետականությունը: Մենք պետք է սիրենք մեր պետությունը, մեր քաղաքները, կառուցենք, ուժեղանանք, հզորանանք եւ դառնանք աշխարհի ամենալավ պետությունը: Դրա համար յուրաքանչյուրս պետք է ներդրում ունենանք մեր պետականության ստեղծման եւ պետականաշինության գործում՚:
Միջոցառմանը ներկա էր նաեւ Հրազդանի քաղաքապետ ԱՐԱՄ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԸ, ով մեզ հետ զրույցում նախ իր գնահատականները տվեց նորանկախ Հայաստանի ձեռքբերումների վերաբերյալ, ապա շնորհավորեց ՙԻրավունք՚-ին իր երկարամյա ու բազմաբովանդակ ստեղծագործական աշխատանքի համար.
- Անշուշտ, ցանկացած ժողովուրդ ձգտում է անկախանալ, եւ փառք Աստծո, որ մեր ժողովրդի դարավոր երազանքը իրականացավ: Այսօր նշում ենք մեր Անկախության 20-ամյակը եւ այս մեկ ամսվա մեջ` մինչեւ սեպտեմբերի 21-ը, միջոցառումներ են լինելու մեր քաղաքում եւս: Անշուշտ, այս 20 տարվա ընթացքում բազում խնդիրներ են եղել, որոնք, իհարկե, հիմա էլ կան, բայց մենք քիչ-քիչ հաղթահարում ենք, եւ վստահ եմ, որ կգա մի օր, երբ մենք ամբողջությամբ կճաշակենք այդ անկախությունն ու կզգանք դրա արժեքը: Այն մարդիկ, ովքեր անկախությանը փնովում են, կհամոզվեն, որ դա անգնահատելի իրողություն է: Այնպես որ, ես բոլորիս շնորհավորում եմ ՀՀ-ի 20-ամյակի, ինչպես նաեւ` ՙԻրավունք՚ թերթի 22-ամյակի կապակցությամբ եւ ցանկանում եմ, որ դուք մշտապես ունենաք բազմաթիվ ընթերցողներ` ձեր ճիշտ եւ անկողմնակալ մոտեցումներով: 
- Եթե դեմ չեք, կխնդրեի` խոսեինք ՀՀ-ի անկախության տարիներին ունեցած բացթողումների մասին: 
- Մենք մոռանում ենք, որ պատերազմող երկիր ենք, եւ, բնականաբար, անկախության տված ձեռքբերումները տեսնելու համար նաեւ ժամանակ է պետք. երբ որ պատերազմը կավարտվի, այն ժամանակ էլ տնտեսական լուրջ ցուցանիշներ կապահովվեն, մեծ աշխատատեղեր կստեղծվեն, ժողովրդի սոցիալական վիճակը կլավանա... 
- Երկրում առկա սոցիալ-տնտեսական վիճակը ինչքանո±վ է իր ազդեցությունը թողել Հրազդան քաղաքի վրա, եւ արդյոք կարողացա±ք հեշտությամբ դուրս գալ ճգնաժամ ասվածի ՙճիրաններից՚: 
- Հրազդանը իր սպեցիֆիկ կառուցվածքով տարբերվում է մյուս քաղաքներից. մենք ունենք ե°ւ գյուղական, ե°ւ քաղաքային կոլորիտ, քանի որ քաղաքը ձեւավորվել է յոթ գյուղի հենքի վրա եւ խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է եղել: Սակայն խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո մեր քաղաքը բավականին մեծ կորուստներ ունեցավ ինչպես մարդկային, այնպես էլ արտադրական ռեսուրսի առումով: Միայն ՙՀրազդանմաշ՚-ում ժամանակին 12 հազար մարդ էր աշխատում: Մինչդեռ այդ ձեռնարկությունը հետագայում վաճառվեց ու փոշիացվեց: Իսկ այդ աշխատատեղերի կորուստը, բնականաբար, իր ազդեցությունն էր ունենալու մեր քաղաքի բնականոն զարգացման վրա. շատ ու շատ մասնագետներ կորցրին իրենց աշխատանքը ու ստիպված եղան իրենց մասնագիտությամբ աշխատանք փնտրել արտերկրում: Բայց, իհարկե, տարեցտարի Հրազդանում քաղաքաշինությունը, մանր ու միջին բիզնեսը սկսեց զարգանալ, ինչպես նաեւ որոշակիորեն ներդրումային ծրագրերին զարկ տրվեց, ինչը հնարավորություն տվեց, որ քաղաքն ապրի իր բնականոն հունով: 
- Իսկ որքանո±վ էր արդյունավետ Հրազդան ՋԷԿ-ի շահագործումը: 
- Խորհրդային տարիներին ընդհանրապես չէին խոսում վնասակար արտանետումների մասին, միայն աշխատատեղերի մասին էին խոսում: Բայց հիմա մենք բարձրաձայնում ենք այդ եւ մնացած խնդիրների մասին ու նշում, որ ամեն ինչ պետք է անենք, որպեսզի արտանետումներ չլինեն… ՋԷԿ-ի 5-րդ բլոկը, որ մենք կառուցում ենք, դեռեւս արտադրանք չի տվել եւ չի էլ գործարկվել: Բայց, անշուշտ, իր արտադրանքը, Հրազդան ՋԷԿ-ի մյուս բլոկների համեմատ, ավելի էժան է: Հրազդան ՋԷԿ-ի արտադրանքն ավելի թանկ է, իսկ այսօր մենք էլեկտրաէներգիայի ավելցուկ ունենք, բայց սպառող չունենք: Բնականաբար, 5-րդ բլոկը ժամանակակից տեխնոլոգիաներով օգտագործելու դեպքում արտաքին արտանետումները քիչ են լինելու, եւ մարդկային առողջությանը վնաս չի լինելու: 
- Իսկ ընդհանրապես այսօր ինչպե±ս եւ ինչո±վ է ապրում հրազդանցին: 
- Արդեն ասացի, որ ունենք ե°ւ գյուղական, ե°ւ քաղաքային համայնքներ, ու, իհարկե, ունենք բազմաբնակարան շենքեր` 350, ինչպես նաեւ, սեփականաշնորհված հողեր` մոտ 15 հազար հա: Այնպես որ, հրազդանցիները ե°ւ գյուղատնտեսությամբ են զբաղվում, ե°ւ արտադրական կենտրոններում են աշխատում: Ճիշտ է, բնակչության եկամուտների մեծ մասը գալիս է արտերկրից, բայց, իհարկե, այստեղ էլ են կարողանում հրազդանցիները վաստակել եւ ապրել: 
- Ի դեպ, ինչքա±ն բնակչություն ունի Հրազդան քաղաքը: 
- Հրազդանն այս պահին ունի 58 հազար բնակիչ: Շուտով մարդահամարը կսկսվի, կարծում եմ` կավելանա, քանի որ մեր ՙսալդոն՚ ավելի շատ պլյուսներով է գնում: 
- Իսկ ծնելիության աճ կա±: 
- Այո, իհարկե: 
- Ամիսներ առաջ Հրազդանի ու Սվարանցի երկաթի հանքերի շահագործման հետ կապված` բավականին մեծ աղմուկ բարձրացավ այն առթիվ, որ դրանք շահագործվելու դեպքում խստագույնս խախտվելու են բնապահպանական նորմերը, եւ որ նույնիսկ այդ ամենի արդյունքում հնարավոր է վտանգի տակ դրվի Հրազդանի խմելու ջրի հարցը: Ի վերջո, պարզվե±ց, կա± իրականում նման վտանգ, եւ ընդհանրապես ի±նչ է լինելու այս պատմության վերջը: 
- Իրավիճակից անտեղյակ լինելով` ՀԿ-ները իրենց հեղինակությունը բարձրացնելու համար աղմուկ-աղաղակ էին անում: Նրանք ինչ-որ ամպագորգոռ հայտարարություններ էին անում, տվյալներ էին բերում: Բայց մենք ավելի շատ չպե±տք է մտածենք մեր քաղաքի մասին, քան դրսի ՀԿ-ները, որոնք չգիտեն, թե մեր քաղաքում ովքեր են ապրում, ինչով են զբաղվում, եւ այդ աշխատանքը ինչ փուլի մեջ է գտնվում: Այսինքն, երբ որ այդ ասեկոսեները սկսվեցին, եւ կառավարությունում այդ պայմանագրերը կնքեցին, մենք առաջ քաշեցինք տեխնիկական փաստաթղթերի խնդիրը, որը դեռ չկար. եթե տեխնիկական փաստաթուղթը չկար, մենք ի±նչ իմանանք, թե այդ մարդիկ ինչ ներդրումներ ու ծրագրեր են կատարում: Եվ երբ որ նրանք տեխնիկական փաստաթղթերի մի որոշ մասը ներկայացրին, մենք նրանց առաջնահերթ առաջարկեցինք, որ այդ աշխատանքների արդյունքում պետք է պահպանվեն բնապահպանական նորմերը, եւ, որ ամենակարեւորն է, մարդկային ռեսուրսների հետ կապված որեւէ խնդիր չպետք է առաջանա: Եթե նրանք տեխնիկապես ապացուցում են, որ որեւէ խնդիր չեն առաջացնում, ապա, ինչ խոսք, մենք այդ ծրագրին դեմ չենք: Եվ այսօր, քանի դեռ այդ տեխնիկական փաստաթղթերի ամբողջական փաթեթը չկա, շուտ է այդ մասին որեւէ բան ասելը: 
- Խոսենք նախընտրական տրամադրություններից. քաղաքում արդեն սկսվե±լ է այդ եռուզեռը, թե± դեռ սպասողական վիճակի մեջ եք: 
- Միանշանակ, մեր կուսակցությունը` ՀՀԿ-ն, շատ հաղթական նախապատրաստվում է ընտրություններին, եւ մենք էլ նույն տրամադրությունների մեջ ենք: Բնականաբար, ամեն մի կուսակցություն իր ստրատեգիան ունի, եւ մենք էլ խաղաղ ձեւով աշխատում ենք բոլոր կուսակցությունների հետª ինչպես կոալիցիոն, այնպես էլ` ընդդիմադիր: Բայց, ինչ խոսք, մենք ամեն ինչ անելու ենք մեր հարազատ կուսակցության պատիվը բարձր պահելու եւ լուրջ ցուցանիշներ ապահովելու համար:

 

 

ՇԱԽՄԱՏՈՒՄ ՀԱՂԹԱՆԱԿԸ ՊԱՏԱՆԻՆԵՐԻՆՆ ԷՐ


Ինչպես Դիլիջանում, այնպես էլ Հրազդան քաղաքում միջոցառումների շարքը այս անգամ եւս մեկնարկեց ՙԻրավունքի՚ գավաթի` շախմատի մրցաշարը, որը մեծ ոգեւորություն էր առաջացրել Հրազդանի շախմատասեր հասարակության մոտ: Այս անգամ շախմատի մրցաշարը տեղի ունեցավ բացօթյա քաղաքապետարանի հարակից նորակառույց այգում: Ինչպես նախորդ մրցաշարերին, այնպես էլ այս անգամ Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիան գործուղել էր մրցավարներ, որոնք խստորեն էին դատոմ մրցաշարը: Մինչ մրցավարները ուշադիր հետեւում էին խաղի ընթացքին, մենք զրուցեցինք խաղին հետաքրքրությամբ եւ ոգեւորությամբ հետեւող ծնողներից մի քանիսի հետ, որոնք, ողջունելով ՙԻրավունքի՚ նախաձեռնությունը, նշեցին, որ Հրազդան քաղաքում ունեն շւախմատի միջազգային մրցաշարերին մասնակցած հաղթանակող երեխաներ: Ծնողներից Արտյոմ Նիկոլյանը նշեց. ՙՈրդիս` 9-ամյա Աշոտ Նիկոլյանը, նույնպես մասնակցում է այսօր, նա մասնակցել եւ Հայաստանի առաջնության 2-րդ հորիզոնականն է գրավել՚:
Երրորդ տեղը զբաղեցրած Անահիտ Դանիելյանի հայրը` Արսեն Դանիելյանը, նշեց. ՙԱնահիտն անցյալ տարի նույնպես մասնակցել է ՙԻրավունք՚ թերթի կողմից կազմակերպած շախմատի մրցումներին: Իսկ ընդհանրապես Անահիտը մասնակցել է ՀՀ եզրափակիչ փուլին եւ զբաղեցել երրորդ հորիզոնականը: Երեք անգամ մասնակցել է Ջերմուկի միջազգային մրցաշարերին: Ուրախ ենք, որ շախմատը դպրոցական ծրագրում կա: Հրազդանի քաղաքապետը մեծ աջակցություն է ցուցաբերում բոլոր երեխաներին: Ողջունում եմ ՙԻրավունք՚ թերթի նախաձեռնությունը, որը զարգացնում է շախմատը մարզերում՚:
Ի վերջո, մրցավարների մեծ ջանքերի շնորհիվ, արդյունքում ունեցանք հաղթողներ: Այս անգամ հաղթանակը պատանիներինն էր. առաջին տեղում պատանի ՌՈՄԻԿ ՀԱԿՈԲՅԱՆՆ էր, երկրորդում` ԷԴԳԱՐ ՀՈՒՆԱՆՅԱՆԸ, երրորդ տեղում` փոքրիկ ԱՆԱՀԻՏ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԸ:

 

ՀՐԱԶԴԱՆԻ ՙԲԱՐՈՒԹՅԱՆ ՊՈՒՐԱԿԸ՚

 

Ի դեպ, Հրազդան քաղաք մտնելիս նկատեցինք մի կիսակառույց հուշակոթող: Հետո քաղաքապետ ԱՐԱՄ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ հետ զրույցում պարզեցինք` 2012-ին նշվելու է Հրազդան քաղաքի 50-ամյակը, ինչի առթիվ հենց քաղաքի մուտքի մոտ կառուցվում է ինքնատիպ ու գեղեցիկ այդ հուշակոթողը: Հրազդանում տեղադրված հաջորդ հուշակոթողը քաղաքի կենտրոնում` քաղաքապետարանին հարակից պուրակում է տեղադրված, որը, ըստ Ա. Դանիելյանի, շուտով կդառնա հրազդանցիների սիրելի վայր.
- Մեր քաղաքը բաժանված է մի քանի թաղամասերի, եւ բոլոր թաղամասերում էլ ունենք նման ժամանցի կենտրոններ` ինչպես մեր կենտրոնական հրապարակի ՙԲարության պուրակ՚-ը, որի շինարարական աշխատանքները սկսել ենք անցյալ տարվանից եւ կավարտենք մինչեւ այս տարվա վերջը: Պուրակի կենտրոնում վեր խոյացած ՙԽաչմատուռ՚ կոթողը արտահայտում է մեր ազգի անցած ուղին` ստեղծման օրվանից մինչեւ մեր օրերը: Ի դեպ, ավարտից հետո պուրակը բաժանված է լինելու մի քանի մասերի` նախատեսված երիտասարդների, փոքրերի ու ծերերի ժամանցի համար: Պուրակի տեղում քարքարոտ, ամայի տարածք էր, մենք զրոյից կառուցեցինք այն, սալապատեցինք, կանաչապատեցինք... 
- Իսկ ինչպե±ս լուծվեց կաթող տանիք ունեցող գրադարանի խնդիրը, որը փակման վտանգի առջեւ էր կանգնած:
- Մեր քաղաքի ենթակայության տակ ունենք ութ գրադարան եւ ոչ մի գրադարան չենք փակել, այդ թվում նաեւ` այդ գրադարանը: Ոմանք մտածում են, որ Հրազդան քաղաքն այնքան բյուջե ունի, որ միանգամից վերանորոգի եւ այսօրվա ժամանակներին հարիր տեխնիկայով ապահովի գրադարանը: Ճիշտ է, ցանկանում ենք, որ այդ հնարավորությունը ունենանք, բայց, ավաղ, չունենք: Մեր գերխնդիրը եղել է այդ գրադարանները պահպանելը: Այսօր քաղաքներ կան, որ նույնիսկ մի գրադարան էլ չունեն, բայց մենք ե°ւ աշխատողներին ենք պահել, ե°ւ աշխատավարձ ենք բարձրացրել, ե°ւ գրադարանների ֆոնդն ենք պահպանել ու ավելացրել: Այդ նույն գրադարանում մենք վերանորոգման աշխատանքներ ենք կատարել: Ընդամենը մի կաթոց էր, վերանորոգեցինք, թեթեւ բան էր, անցավ. մի բնակիչ ջուրը բաց էր թողել, դրա համար այդպես էր եղել, բայց չի կարելի դա դարձնել ընդդիմադիր թերթերի քննարկման թեմա: Միայն խոսում են վատ բաների մասին, էլ չեն խոսում, որ, ասենք, աշխատավարձն են բարձրացրել, որ աշխատողների քանակն ենք բարձրացրել: 2002 թվականին, երբ ես ստանձնեցի քաղաքապետի պաշտոնը, մեր աշխատավարձի ֆոնդն ամբողջ տնտեսության 4.5 հազար դրամ էր կազմում, իսկ պարտքը կազմում էր 95 մլն: Իսկ հիմա մեր աշխատավարձի ֆոնդը 4.5 մլն-ից 55 մլն է դարձել, իսկ որեւէ ոլորտում պարտքեր չունենք:
- Իսկ ինչքանո±վ է ակտիվ Հրազդանի մշակութային կյանքը: 
- Խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո, մշակութային շատ ու շատ օջախների հետ կապված, բազում խնդիրներ առաջացան, որոնց շահագործումը մեծ գումարների հետ էր կապված: Բայց տարեցտարի շատ մեծ աշխատանքներ կատարեցինք մշակութային օջախների պահպանման գործում: Ունենք 2 արվեստի դպրոց, երաժշտական դպրոց, մանկապատանեկան ստեղծագործական թատրոն, սպորտային դպրոցներ, թանգարան, 14 մանկապարտեզ, որոնք լիարժեքորեն աշխատում են: Հրազդանի թատրոնը այն միակներից է, որն ամբողջությամբ ֆինանսավորում է Հրազդանի քաղաքապետարանը: Ամենամսյա բազմաթիվ միջոցառումներ են իրականացվում մշակույթի օջախներում, եւ փորձում ենք ամեն ինչ անել մշակութային շունչը արդի չափորոշիչների հետ համապատասխանեցնելու համար: Մեր լավագույն երեխաներից շատերը հետագայում իրենց կարիերան շարունակում են Երեւանի մշակութային օջախներում:

 

ԱՆՄՈՌԱՆԱԼԻ ՀԱՄԵՐԳ ՀՐԱԶԴԱՆՑԻՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ

 

Իսկ օրվա ավարտին կայացավ կենդանի կատարմամբ բացօթյա համերգ, որը ՙԻրավունքը՚ պատրաստել էր հատուկ հրազդանցիների համար: Շուրջ երկու ժամ տեւած կենդանի կատարմամբ համերգը` ԴԱՎԻԹ ԹՈՒՋԱՐՅԱՆԻ եւ իր ընկերներ ՄԻՀՐԱՆ ԾԱՌՈՒԿՅԱՆԻ, ՆԱՐԵԿ ԲԱՎԵՅԱՆԻ, ՍՅՈՒԶԻ ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ, ԼՈՒՍԻՆԵ ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ եւ ԱՐՄԵՆ ԴՈՎԼԱԹՅԱՆԻ կատարումներով, ուրախություն էր պարգեւել հրազդանցիներին, հատկապես` երիտասարդներին, որոնք պահը բաց չթողեցին լուսանկարվելու եւ ինքնագրեր վերցնելու սիրված երգիչ-երգչուհիներից: Նույնիսկ դեռահաս երկրպագուներին հաջողվեց շրջապատել Միհրան Ծառուկյանին: Երգիչը երկու անկրկնելի կատարումից հետո ցանկանում էր գնալ դեպի իր ավտոմեքենան եւ նույնիսկ չէր էլ նկատել, որ ներկա շուրջ 4000 բազմությունից մի ամբողջ երթ գնում է իր ետեւից: Ոչ պակաս ոգեւորությամբ հրազդանցիները ընդունեցին Դավիթ Թուջարյանին ու Նարեկ Բավեյանին, նրանք, չբավարարվելով երգիչների հետ լուսանկարվելով, ինքնագրեր եւ գովեստի խոսքեր էին ասում, անգամ համարձակվում համբուրել երգիչներին: Հրազդանցիներն այնքան էին լուսանկարվել Նարեկ Բավեյանի հետ, որ երգիչը, շրջվելով դեպի մեզ, ասաց. ՙԱյնքան լուսանկարվեցի, որ արդեն, անկախ ինձանից, ժպտում եմ...՚: Էլ չենք խոսում, թե հատկապես հրազդանցի երիտասարդներն ու տղամարդիկ ինչպիսի ոգեւորությամբ ընդունեցին երգչուհիներ Լուսինե Պողոսյանին ու Սյուզի Մելիքյանին:
Ինչեւէ, օրը հրազդանցիների համար անմոռանալի էր, քանի որ նրանք անկեղծանում էին, որ չեն էլ հիշում, թե նման մակարդակի համերգ վերջին անգամ երբ են վայելել Հրազդանում:
Միջոցառման հովանավորն էր ՙԱՐՄԵՆՏԵԼ՚ ընկերությունը:

 

ԳԱՅԱՆԵ ԶԱՐԳԱՐՅԱՆ
ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ